अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरूमा भारतको कूटनीतिक सन्तुलन कायम

भारतले प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय शिखर सम्मेलनहरूमा भाग लिँदै आफ्ना परम्परागत सहयोगी र पश्चिमी शक्तिहरूसँगको सम्बन्धलाई सन्तुलित रूपमा अगाडि बढाउने बहु-पक्षीय कूटनीतिक रणनीतिलाई निरन्तरता दिएको छ। हालैका उच्चस्तरीय बैठकहरूमा नयाँ दिल्लीले गैर-पश्चिमी वैश्विक समूहहरूमा आफ्नो सक्रिय सहभागिता कायम राख्दै युरोप, एसिया र मध्यपूर्वका द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रका विषयमा छलफल गरेको छ। किर्गिजस्तानको बिस्केकमा ३१ अगस्टदेखि १ सेप्टेम्बर २०२६ सम्म साङ्घाई सहयोग सङ्गठनको शिखर सम्मेलन आयोजना भएको थियो। त्यसको लगत्तै नयाँ दिल्लीले १२ र १३ सेप्टेम्बर २०२६ मा ब्रिक्स शिखर सम्मेलनको आयोजना गर्‍यो। यी बैठकहरूमा प्रतिनिधिहरूले रुस र युक्रेनबीच जारी सैन्य द्वन्द्वका साथै इरान र इजरायल जोडिएका सैन्य घटनाक्रमहरूबारे जटिल अन्तर्राष्ट्रिय स्थितिमाथि छलफल गरेका थिए। सम्मेलनका क्रममा भारतले इरानमाथि असर पार्ने सैन्य कारबाहीहरूबारे साझा वक्तव्यहरूलाई समर्थन गरेको छ। इरान ब्रिक्स र साङ्घाई सहयोग सङ्गठन दुवैमा भारतसँगै सदस्य रहेको छ। मध्यपूर्वका घटनाक्रममा आफ्ना कूटनीतिक अडानहरूलाई सावधानीपूर्वक व्यवस्थापन गर्दै सम्मेलनका प्रक्रियाहरूलाई सहज बनाउन नयाँ दिल्लीले प्रयास गरेको रिपोर्टहरूले जनाएका छन्। युरोपेली द्वन्द्वको सन्दर्भमा भारतले सार्वजनिक रूपमा युक्रेनमा जारी युद्ध अन्त्य गर्न आग्रह गरेको छ। भारतको यो सार्वजनिक अभिव्यक्तिले वासिङ्टनतर्फ सङ्केत गर्दै युक्रेनको स्थितिमा पश्चिमी दृष्टिकोणसँग नजिक रहेको सन्देश दिएको विश्लेषण गरिएको छ। अर्कोतर्फ, व्यापक कूटनीतिक पहुँच विस्तारका साथै नयाँ दिल्लीले रुसबाट ऊर्जा स्रोतहरूको खरिदलाई पनि निरन्तरता दिने प्रयास गरिरहेको छ। भारतको विदेश नीतिको फराकिलो उद्देश्य ब्रिक्स र साङ्घाई सहयोग सङ्गठनजस्ता संस्थाहरूमा उसको सहभागिता अमेरिका विरोधी मोर्चा निर्माणका लागि होइन भन्ने कुरामा वासिङ्टनका अधिकारीहरूलाई आश्वस्त पार्नु रहेको छ। नयाँ दिल्लीले आफ्ना महत्त्वपूर्ण द्विपक्षीय साझेदारीहरूलाई जोगाउँदै यी बहुपक्षीय निकायहरूभित्र आफ्नो केन्द्रीय भूमिका कायम राख्ने कार्यलाई निरन्तरता दिइरहेको छ।